W 2012 roku wolontariusze po raz pierwszy udali się na tatrzańskie szlaki, poczuwając się zawstydzeni widokiem zaśmieconej natury. Wówczas do urny wynoszono nie tylko tradycyjne odpady, ale również porzucone opony i zniszczoną odzież. Projekt „Czyste Tatry” zainicjował przemiany, które wpłynęły na poprawę stanu środowiska w górach.
- Nasze pierwsze wspólne działania związane z Czystymi Tatrami łączyły wstyd z satysfakcją. Wstyd za to, jak traktujemy nasze naturalne skarby. Jednak pokazaliśmy, że potrafimy się zjednoczyć, aby przywrócić Tatrom ich dawną chwałę. Dziś sytuacja jest znacznie lepsza, a my możemy skupić się na edukacji dzieci i młodzieży – podkreśla współtwórca idei oraz honorowy prezes Stowarzyszenia Czysta Polska, Rafał Sonik.
Po czternastu edycjach projektu Czyste Tatry ekoMałopolska, ponad 43 tysiące wolontariuszy zebrało z tatrzańskich szlaków niemal 8 ton odpadów.
Ciężka praca na rzecz ochrony przyrody trwa nieprzerwanie
Od momentu powstania projektu, jego siłą była konsekwencja w przekazie o szacunku do środowiska. Działania nie zatrzymały się nawet w czasie pandemii, gdy w 2020 roku zorganizowano mobilną edycję, w której 2500 ochotników zebrało 468,5 kg śmieci.
- Śmiecenie w przyrodzie to po prostu obciach – zauważa Rafał Sonik, wskazując na niespotykaną zmianę w podejściu do edukacji ekologicznej. Młodsze pokolenia coraz częściej uczą dorosłych, co generuje nowe poczucie wstydu i wpływa na nawyki.
Góry łączą ludzi z różnych środowisk, w akcję angażują się sportowcy, aktorzy oraz influencerzy. Mateusz Ligocki, ambasador akcji, zaznacza: - Łączy nas miłość do Tatr i dbanie o środowisko.
Edukacja ekologiczna jako klucz do sukcesu
Największym osiągnięciem projektu jest zmiana mentalności. Obecnie Tatry odwiedza niemal 5 milionów turystów rocznie, a mimo wzrostu ruchu, ilość zbieranych odpadów stale maleje:
- 2019: 6000 wolontariuszy – 586 kg
- 2020: 2500 wolontariuszy – 468,5 kg
- 2021: 2000 wolontariuszy – 589 kg
- 2022: ponad 3000 wolontariuszy – 402 kg
- 2023: 2200 wolontariuszy – 330 kg
- 2024: 2075 wolontariuszy – 248,5 kg
- 2025: 300 wolontariuszy – 100 kg
Obecnie Czyste Tatry pełnią rolę edukacyjną poprzez różnorodne inicjatywy, takie jak konkursy ekologiczne, warsztaty zero waste oraz wydarzenia sportowe.
Ważnymi partnerami projektu są Tatrzański Park Narodowy, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego oraz Miasto Zakopane. Wspólne działania prowadzą do zmiany wizerunku Tatr i podniesienia świadomości ekologicznej.
Jubileuszowe obchody w Zakopanem
W nadchodzący weekend, 28–29 sierpnia 2026 roku, Zakopane po raz piętnasty stanie się stolicą polskiej ekologii. Miasteczko Edukacyjne na Górnej Równi Krupowej będzie główną bazą obchodów. Wydarzenia są bezpłatne i otwarte dla wszystkich.
Osoby zainteresowane uczestnictwem w akcjach porządkowych mogę się rejestrować do 26 sierpnia na stronie www.czystapolska.org.pl.
Atrakcje planowane w Miasteczku Edukacyjnym:
- Festiwalowa waluta „Green Coin”: Można zdobywać punkty za angażowanie się w aktywności ekologiczne.
- Strefa Upcyclingu: Warsztaty dotyczące naprawy i przerabiania ubrań.
- Edukacyjne technologie: Interaktywne ścieżki recyklingowe.
- Sport i relaks: Zajęcia jogi oraz tor przeszkód dla dzieci.
- Spotkania z ambasadorami: Wśród zaproszonych gości znajdą się Rafał Sonik, Robert Korzeniowski i inni.
- Koncerty: wystąpią Sara James oraz Basia Giewont.
Harmonogram wydarzenia:
Piątek, 28 sierpnia: 11:00 – 17:00
Sobota, 29 sierpnia: 11:00 – 15:00
19:00 – Finał 15. edycji, 19:30 – Koncert Basia Giewont, 20:30 – Koncert Finałowy Sara James.
Warto spędzić ten weekend w sercu Tatr i wspólnie zadbać o naszą planetę.